Σε κλίμα συγκίνησης πραγματοποιήθηκε στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών η πολιτική κηδεία της Μαργαρίτας Παπανδρέου, η οποία πέθανε το πρωί της Παρασκευής 18 Σεπτεμβρίου, σε ηλικία 103 ετών. Η παρουσία της οικογένειας, πολιτικών προσώπων και εκπροσώπων διαφορετικών πολιτικών χώρων ανέδειξε τη διαχρονική δημόσια επιρροή της, ιδιαίτερα στους αγώνες για τα δικαιώματα των γυναικών, την ισότητα και την ειρήνη.
Στην τελετή παρέστησαν οι γιοι της, Γιώργος, Νίκος και Ανδρέας Παπανδρέου, τα εγγόνια της, συγγενείς, φίλοι και στελέχη του ΠΑΣΟΚ από διαφορετικές γενιές. Μεταξύ των παρευρισκόμενων ήταν ο πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης, η Ντόρα Μπακογιάννη, ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος και ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας. Στεφάνια απέστειλαν, μεταξύ άλλων, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης, η κυβέρνηση, ο ΣΥΡΙΖΑ, η Ρένα Δούρου, ο Σύνδεσμος Ελλήνων Επιστημόνων και η Ένωση Γυναικών Ελλάδας.
Η πολιτική και κοινωνική παρακαταθήκη
Στους επικήδειους λόγους υπογραμμίστηκε η συμβολή της Μαργαρίτας Παπανδρέου στη συγκρότηση και τη δράση της Ένωσης Γυναικών Ελλάδας. Η Άννα Διαμαντοπούλου, εκπροσωπώντας το ΠΑΣΟΚ, αναφέρθηκε στις περιοδείες της σε όλη τη χώρα και στις συναντήσεις της με γυναίκες από διαφορετικές κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες, τις οποίες ενθάρρυνε να οργανωθούν και να διεκδικήσουν ενεργό ρόλο στη δημόσια ζωή.
Σύμφωνα με την ίδια αποτίμηση, η δράση της Ένωσης Γυναικών Ελλάδας συνέβαλε στη μεταφορά αιτημάτων του φεμινιστικού κινήματος στην πολιτική και στην κοινωνία. Οι αλλαγές που αναφέρθηκαν αφορούν, μεταξύ άλλων, την κατάργηση της προίκας, την ισότητα των συζύγων, την κοινή γονική μέριμνα, την προστασία στην εργασία και τα δικαιώματα των γυναικών. Παράλληλα, επισημάνθηκε η συμμετοχή της σε πρωτοβουλίες για την ειρήνη και την ειρηνική επίλυση διεθνών διαφορών.
Ο Γιώργος Παπανδρέου μίλησε για μια γυναίκα που, αν και δεν γεννήθηκε Ελληνίδα, αγάπησε βαθιά την Ελλάδα και συνδέθηκε με τις Ελληνίδες μέσα από τους κοινούς αγώνες για ισότητα, αξιοπρέπεια και ειρήνη. Η Φωτεινή Σιάνου στάθηκε στη δράση της για τη χειραφέτηση των γυναικών και στη συνεργασία της με γυναίκες από την Ελλάδα, την Τουρκία και την Κύπρο.
Ο αποχαιρετισμός της οικογένειας
Οι γιοι και τα εγγόνια της ανέδειξαν και την προσωπική της πλευρά. Ο Νίκος Παπανδρέου θυμήθηκε τη σχέση της με τον Ανδρέα Παπανδρέου, την οικογενειακή της παρουσία και την αγάπη της για τη μουσική και τον χορό. Ο Ανδρέας Παπανδρέου την περιέγραψε ως το κέντρο της οικογένειας, που μετέδωσε στα παιδιά της αξίες όπως η αγάπη, η συμπόνια, ο σεβασμός και η αξιοπρέπεια.
Τα εγγόνια της μίλησαν για μια γιαγιά που ενθάρρυνε την αμφισβήτηση, τη σκέψη, την αυτονομία και την αλληλεγγύη μεταξύ των γυναικών. Μετά την τελετή, όπως αναφέρθηκε, η Μαργαρίτα Παπανδρέου θα σκορπιστεί στην αγαπημένη της θάλασσα του Αιγαίου.
