Στις χώρες της Ευρώπης, οι συνταξιούχοι αντιμετωπίζουν ολοένα και μεγαλύτερες προκλήσεις όσον αφορά την οικονομική τους ευημερία. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2023, το εισόδημα που προέρχεται από τις συντάξεις είναι αισθητά χαμηλότερο από τα κέρδη που είχαν οι εργαζόμενοι κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών της επαγγελματικής τους ζωής. Συγκεκριμένα, ένα άτομο που κέρδιζε 100 ευρώ μεταξύ 50-59 ετών, θα λάβει μόλις 58 ευρώ ως σύνταξη μεταξύ 65-74 ετών.
Η πρόκληση της φτώχειας
Αυτή η κατάσταση καθιστά δύσκολη τη διατήρηση ενός ικανοποιητικού βιοτικού επιπέδου για πολλούς ηλικιωμένους. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σχεδόν ένας στους έξι συνταξιούχους κινδυνεύει από φτώχεια.
Συνεχιζόμενη εργασία μετά τη συνταξιοδότηση
Πολλοί συνταξιούχοι επιλέγουν να συνεχίσουν να εργάζονται, με δύο κύριους λόγους να διακρίνονται:
● Η ευχαρίστηση από την εργασία (36,3%)
● Η οικονομική ανάγκη (28,6%).
Ποσοστά συνεχούς εργασίας
Το 2023, το 12,9% των ατόμων στην ΕΕ συνέχισε να εργάζεται κατά τους πρώτους έξι μήνες μετά τη λήψη της πρώτης σύνταξης γήρατος. Ωστόσο, παρατηρούνται σημαντικές διακυμάνσεις σε εθνικό επίπεδο. Στην Εσθονία, το ποσοστό αυτό φτάνει το 54,9%, ενώ στη Ρουμανία μόλις το 1,7%.
Χώρες με υψηλά και χαμηλά ποσοστά
- Εσθονία: 54,9%
- Λετονία: 44,2%
- Λιθουανία: 43,7%
- Σουηδία: 41,7%
- Ρουμανία: 1,7%
- Ελλάδα: 4,2%
- Ισπανία: 4,5%
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, η στάση απέναντι στους εργαζόμενους συνταξιούχους έχει αλλάξει, κυρίως λόγω της οικονομικής κρίσης και των μεταρρυθμίσεων στο συνταξιοδοτικό σύστημα. Σύμφωνα με τον καθηγητή Πλάτωνα Τίνιο, η πολιτική που εφαρμόστηκε το 2022 έχει οδηγήσει σε αύξηση των εργαζόμενων συνταξιούχων, αν και τα στοιχεία δεν αποτυπώνουν πλήρως αυτή την τάση.
Οικονομική ανάγκη και εργασία
Σε πολλές χώρες, η οικονομική ανάγκη είναι ο κύριος λόγος για τη συνέχιση της εργασίας από τους συνταξιούχους. Ενδεικτικά, το ποσοστό όσων συνεχίζουν να εργάζονται λόγω οικονομικής ανάγκης κυμαίνεται από 9,4% στη Σουηδία έως 68,5% στην Κύπρο.
Στοιχεία για οικονομική ανάγκη
- Ρουμανία: 54,3%
- Βουλγαρία: 53,6%
- Κροατία: 48,2%
- Λετονία: 47,9%
- Πορτογαλία: 39%
Το φαινόμενο της εργασίας μετά τη συνταξιοδότηση
Συνολικά, το ποσοστό των συνταξιούχων που εργάζονται λόγω οικονομικής ανάγκης στην ΕΕ ανέρχεται στο 3,7%. Αυτό ποσοστό κυμαίνεται από 0,9% στη Ρουμανία έως 21,2% στη Λετονία.
Υγιείς και μορφωμένοι συνταξιούχοι
Ο καθηγητής Κένε Χένκενς αναφέρει ότι οι σημερινοί συνταξιούχοι είναι πιο υγιείς και καλύτερα μορφωμένοι από το παρελθόν, γεγονός που τους καθιστά πιο συνδεδεμένους με την αγορά εργασίας. Η εργασία μετά τη συνταξιοδότηση δεν περιορίζεται μόνο στην οικονομική ανάγκη, αλλά περιλαμβάνει και την επιθυμία για κοινωνική ένταξη και ευχαρίστηση.
Μεταβαλλόμενες αντιλήψεις στην εργασία
Η στάση των εργοδοτών απέναντι στους ηλικιωμένους εργαζόμενους έχει αλλάξει, καθώς οι συνταξιούχοι θεωρούνται ως πηγή πολύτιμης εργασίας. Στην Ολλανδία, οι εργοδότες δείχνουν μεγαλύτερη προθυμία να προσλάβουν άτομα πέρα από την ηλικία συνταξιοδότησης.
Συμπεράσματα
Η οικονομική ανάγκη είναι μια σχετική έννοια που επηρεάζει τις συνταξιοδοτικές πολιτικές και τις συνθήκες εργασίας για τους ηλικιωμένους. Η επάρκεια των συντάξεων και η δυνατότητα εργασίας είναι κομβικά ζητήματα που απαιτούν προσοχή και στρατηγικές «ενεργού γήρανσης» για τη διασφάλιση της ευημερίας των συνταξιούχων στην Ευρώπη.
