Η ηθική και νόμιμη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης: Νέα μελέτη από τη ΔιαΝΕΟσις
Η νέα μελέτη του οργανισμού έρευνας και ανάλυσης ΔιαΝΕΟσις, με θέμα «Πώς μπορεί η Τεχνητή Νοημοσύνη να είναι ηθική και σύννομη;», διερευνά τους τρόπους που μπορούμε να «δαμάσουμε» την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) θέτοντας κανόνες και όρια, αλλά και τους κινδύνους που προκύπτουν αν την αντιμετωπίσουμε με φόβο, σαν ένα σύγχρονο κουτί της Πανδώρας.
Μια εμπεριστατωμένη μελέτη
Η έρευνα, η οποία είναι το αποτέλεσμα συνεργασίας πολλών επιστημόνων και υπό την καθοδήγηση της καθηγήτριας Λίλιαν Μήτρου από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, εξετάζει διάφορες πτυχές της ΤΝ, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεών της στην εργασία στην Ελλάδα.
Η εργασία και η Τεχνητή Νοημοσύνη
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια της μελέτης αφορά την ΤΝ και την εργασία. Αντί να υιοθετούν μια απλοϊκή αντίληψη της τεχνοφοβίας ή της τεχνολατρίας, οι συγγραφείς αναγνωρίζουν τους κινδύνους και τις δυνατότητες της ΤΝ. Αναφέρουν ότι:
- Η αυτοματοποίηση δεν οδηγεί μόνο σε απώλειες θέσεων εργασίας, αλλά μπορεί να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες.
- Η αντικατάσταση του ανθρώπινου παράγοντα από μηχανές είναι παραπλανητική, καθώς η ΤΝ μπορεί να ενισχύσει την παραγωγικότητα σε συγκεκριμένους τομείς.
Το «Ελληνικό Παράδοξο»
Η καθηγήτρια Κλειώ Σγουροπούλου αναλύει το φαινόμενο που ονομάζει «Ελληνικό Παράδοξο». Παρά την έμφαση στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, η απορρόφηση των εξειδικευμένων επιστημόνων από την ελληνική αγορά παραμένει χαμηλή. Οι ελληνικές επιχειρήσεις, κυρίως μικρές και πολύ μικρές, συχνά δεν διαθέτουν τους πόρους για να ενσωματώσουν την ΤΝ στις λειτουργίες τους.
Αυτό οδηγεί σε ψηφιακή απόκλιση, με τις μεγάλες εταιρείες να αποκομίζουν τα οφέλη, ενώ οι μικρότερες μένουν πίσω, με συνέπειες στην ποιότητα των θέσεων εργασίας.
Επιπτώσεις στους τομείς της οικονομίας
Ενδεικτικά, οι τομείς της ναυτιλίας και του τουρισμού εμφανίζουν σημαντικές διαφορές στην υιοθέτηση της ΤΝ:
- Η ναυτιλία χρησιμοποιεί ήδη ΤΝ για τη βελτιστοποίηση της κατανάλωσης καυσίμων.
- Ο τουρισμός βρίσκεται ακόμη στα αρχικά στάδια της εξατομικευμένης εξυπηρέτησης πελατών.
Ποιες θέσεις εργασίας επηρεάζονται
Η μελέτη εστιάζει στο τι κάνουν οι εργαζόμενοι στις θέσεις τους, αντί να επικεντρώνεται μόνο στον αριθμό των θέσεων που χάνονται. Η ΤΝ είναι πιο ικανή σε τυποποιημένες εργασίες, ασκώντας πίεση κυρίως σε επαγγέλματα γραφείου χαμηλής και μέσης εξειδίκευσης. Αντίθετα, οι επαγγελματίες που εργάζονται σε χειρωνακτικά επαγγέλματα εμφανίζουν μικρότερη μεταβολή στις απαιτήσεις δεξιοτήτων τους.
Μια θετική ένδειξη είναι ότι η αργή υιοθέτηση της ΤΝ από τις ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις παρέχει έναν πολύτιμο χρόνο προσαρμογής.
Δημογραφικές προκλήσεις και ψηφιακές δεξιότητες
Η μελέτη αναδεικνύει το δημογραφικό πρόβλημα στην Ελλάδα, καθώς η χώρα έχει ένα από τα πιο γηράσκοντα εργατικά δυναμικά στην Ευρώπη. Χωρίς στοχευμένα μέτρα, η ΤΝ μπορεί να οδηγήσει σε ψηφιακό αποκλεισμό των εργαζομένων άνω των 45 ετών.
Τα εθνικά δεδομένα δείχνουν ότι οι νέοι ηλικίας 16-24 ετών είναι πρωτοπόροι στην ψηφιακή εκπαίδευση, ενώ οι μεγαλύτερες ηλικίες υπολείπονται σημαντικά.
Αντιλήψεις των πολιτών για την Τεχνητή Νοημοσύνη
Η έρευνα καταγράφει τις απόψεις των Ελλήνων σχετικά με την ΤΝ, αποκαλύπτοντας μια διαφοροποίηση στην αισιοδοξία ανάμεσα σε διάφορες κοινωνικές ομάδες. Οι άνδρες και οι κατόχοι ανώτατης εκπαίδευσης εκφράζουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην ΤΝ, σε αντίθεση με γυναίκες και άτομα από χαμηλότερες τάξεις.
Νομικό πλαίσιο και προκλήσεις
Στο νομικό πεδίο, η Ελλάδα έχει κάνει βήματα με τον νόμο 4961 του 2022, που απαιτεί ενημέρωση από τους εργοδότες σχετικά με τη χρήση ΤΝ. Ωστόσο, μένει να δούμε πόσο αυτό θα εφαρμοστεί στην πράξη, δεδομένου ότι οι αλγόριθμοι μπορεί να κρύβουν προκαταλήψεις.
Η μελέτη καταλήγει με την επισήμανση ότι είναι κρίσιμο να εξεταστούν οι όροι υιοθέτησης της ΤΝ και οι κοινωνικές επιπτώσεις που θα προκύψουν.
