Σε ένα εργοστάσιο της Ford στο Μίσιγκαν αυτή την εβδομάδα, ο Ντόναλντ Τραμπ συγκρούστηκε με έναν εργαζόμενο που τον γιούχαρε. «Γαμ… σε», είπε ο πρόεδρος στον άνδρα πριν σηκώσει το μεσαίο του δάχτυλο.
Η αναστάτωση που προκάλεσε η επίσκεψη του Αμερικανού Προέδρου δεν είναι κάτι καινούργιο για τη Ford. Ο κατασκευαστής αυτοκινήτων τον προηγούμενο μήνα υπέστη απώλειες 19,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων καθώς ακύρωσε την παραγωγή του κύριου ηλεκτρικού του pick-up, F-150, μετά την επίθεση του Τραμπ στις πράσινες πρωτοβουλίες που προώθησε ο προκάτοχός του, Τζο Μπάιντεν.
Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο πέρυσι, ο Τραμπ έχει αναστατώσει ολόκληρες βιομηχανίες χωρίς προειδοποίηση, καθώς ακολουθεί την πιο παρεμβατική προσέγγιση στις επιχειρήσεις από οποιονδήποτε πρόεδρο πρόσφατης ιστορίας, λένε οι CEO.
Η ανακοίνωση του Τραμπ, ότι οι ΗΠΑ θα αναλάβουν τον έλεγχο της πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας, οδήγησε τις μετοχές των αμερικανικών διυλιστηρίων σε άνοδο με την προοπτική μιας εισροής νέου αργού πετρελαίου. Αλλά ταυτόχρονα επηρέασε αρνητικά στελέχη στις αμερικανικές σχιστολιθικές περιοχές, που ήδη ανησυχούσαν για τις χαμηλές τιμές του αργού.
Ακόμα και οι αναρτήσεις του προκαλούν «σεισμό»
Ακόμη και σχόλια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να αναστατώσουν κολοσσούς: μια απειλή στο Truth Social την προηγούμενη εβδομάδα να απαγορευτούν σε μεγάλους επενδυτές οι αγορές μονοκατοικιών οδήγησε σε πτώση τις μετοχές των κατασκευαστών κατοικιών, ενώ μια προτεινόμενη ανώτατη επιτρεπόμενη χρέωση στις πιστωτικές κάρτες επηρέασε αρνητικά τη Visa, την American Express και μετοχές μεγάλων τραπεζών.
Η επιρροή του Τραμπ εκτάθηκε και στην αγορά υποθηκών αξίας 11 τρισεκατομμυρίων δολαρίων: με μια ανάρτηση νωρίτερα αυτόν τον μήνα ανακοίνωσε σχέδια για πρόγραμμα αγοράς περιουσιακών στοιχείων ύψους 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων, πιέζοντας τα επιτόκια δανεισμού χαμηλότερα.
«Κρατικός καπιταλισμός»
«Το MAGA έχει γίνει μαοϊκό. Είναι κρατικός καπιταλισμός. Δεν είναι καθόλου συντηρητικό», είπε ο Τζέφρι Σόνενφελντ, καθηγητής στο Yale και συγγραφέας του βιβλίου Trump’s Ten Commandments, σχετικά με το πώς οι CEO μπορούν να διαχειριστούν τις διαταγές του προέδρου.
Συνειδητοποιώντας τους κινδύνους να προκαλέσουν την οργή του προέδρου, μόνο λίγα στελέχη στις μεγαλύτερες αμερικανικές εταιρείες έχουν τολμήσει να τον αμφισβητήσουν.
Ο επικεφαλής της ExxonMobil, Ντάρεν Γουντς, την προηγούμενη εβδομάδα αγνόησε τις εκκλήσεις του Τραμπ οι εταιρείες εξόρυξης να επενδύσουν δισεκατομμύρια στη Βενεζουέλα, χαρακτηρίζοντας τη χώρα «μη επενδύσιμη» σε συνάντηση στον Λευκό Οίκο με τη συμμετοχή του προέδρου, άλλων ανώτερων αξιωματούχων και περισσότερων από δώδεκα στελεχών πετρελαϊκών εταιρειών.
Ο διευθύνων σύμβουλος της JPMorgan Chase, Τζέιμι Ντίμον, επέκρινε επίσης τον Τραμπ αυτή την εβδομάδα, λέγοντας ότι οι επιθέσεις στον πρόεδρο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας Ζερόμ Πάουελ θα μπορούσαν να αυξήσουν τα επιτόκια και τον πληθωρισμό.
Και οι δύο, Ντίμον και Γουντς, δέχθηκαν γρήγορες επικρίσεις από έναν πρόεδρο που έχει δείξει έντονη διάθεση να εκφράζει τις απόψεις του για την εταιρική Αμερική.
Ταραχώδης χρονιά το 2026
Οι ηγέτες της βιομηχανίας λένε ότι τα γεγονότα των τελευταίων εβδομάδων είναι μια γεύση από όσα έρχονται, με την ολοένα και πιο αυταρχική προσέγγιση του Τραμπ πιθανόν να ενταθεί το 2026, με τεράστιες συνέπειες για τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ.
«Αυτή η χρονιά θα είναι πολύ ταραχώδης μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές [τον Νοέμβριο]», είπε ο διευθύνων σύμβουλος μιας τράπεζας της Wall Street. «Θα έχουμε την πιο ενεργή χρονιά της προεδρίας του και είμαστε όλοι έτοιμοι για αυτό».
Σύμφωνα με τους Financial Times τα στελέχη λένε ότι η λίστα των κρίσιμων σημείων πιθανώς θα διευρυνθεί. Μετά τη Βενεζουέλα, οι σύμβουλοι επισημαίνουν τη Γροιλανδία, που εδώ και καιρό προσελκύει το ενδιαφέρον του Τραμπ λόγω της στρατηγικής της θέσης και των μεταλλευμάτων της, ως πιθανό επόμενο στόχο — μια προοπτική που ήδη έχει τραβήξει την προσοχή ενεργειακών και μεταλλευτικών εταιρειών.
Για τους επικεφαλής εταιρειών, πολλά εξαρτώνται από την ικανότητά τους να δημιουργούν προσωπικές σχέσεις με τον Τραμπ ή να τον κερδίζουν με εντυπωσιακές υποσχέσεις.
«Ο Τραμπ είναι πρόεδρος όπως κανένας άλλος», είπε ένας λομπίστας με δεκαετίες εμπειρίας στην καθοδήγηση διευθυντών που συναλλάσσονται με τις αμερικανικές κυβερνήσεις. «Κάποιοι τον βλέπουν ως φασίστα ή αυταρχικό, άλλοι ως ευεργετικό δικτάτορα ή ακόμη και ως ιδιοφυΐα. Όποια και αν είναι η άποψη, ένα αμείλικτο μάθημα έχει εμπεδωθεί στα διοικητικά συμβούλια: η αντίσταση στον Τραμπ συνήθως είναι χαμένη στρατηγική».
Η τέχνη της διαχείρισης του Τραμπ
Ιδιωτικά, αρκετοί CEO παραδέχονται ότι δεν έχουν ιδιαίτερη όρεξη να υποκύψουν στον Τραμπ. Αλλά οι σύμβουλοι λένε ότι έχει αναδειχθεί ένα πρακτικό playbook: παρουσιαστείτε, δώστε μια υπόσχεση αρκετά μεγαλοπρεπή για να κολακέψει τον πρόεδρο και μετά κάντε όσο το δυνατόν λιγότερα μέχρι να στραφεί η προσοχή του αλλού.
Ένας ανώτερος τραπεζίτης, που είπε ότι οι αξιωματούχοι του Τραμπ τον απέφευγαν για τις πολιτικές του απόψεις, παραδέχθηκε ότι πολλοί CEO προτιμούσαν να σιωπούν, γιατί παρά την αναταρακτική προσέγγιση της κυβέρνησης, η οικονομία παρέμενε ισχυρή και οι τιμές των μετοχών ανεβαίνουν σε όλα τα επίπεδα σε ιστορικά υψηλά μετά από αρχική πτώση που προκάλεσε ο εμπορικός πόλεμος του προέδρου, ο οποίος αργότερα περιορίστηκε.
Το «One, Big Beautiful Bill Act» του Προέδρου, που πέρασε στα τέλη του προηγούμενου έτους, έχει επίσης προσφέρει φορολογική ανάσα σε πολλές εταιρείες.
Ένα πρότυπο για το πώς να προσελκύεις τον Τραμπ αναδείχθηκε σε δείπνο στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο, όπου επικεφαλής της τεχνολογίας, όπως ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ της Meta, ο Σαμ Άλτμαν της OpenAI, ο Σούνταρ Πιτσάι της Google και ο Τιμ Κουκ της Apple, διαγωνίζονταν για να υποσχεθούν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε επενδύσεις στις ΗΠΑ.
Ο Ζούκερμπεργκ πήγε πιο μακριά, λέγοντας στον Τραμπ ότι θα δαπανήσει «κάτι σαν, τουλάχιστον 600 δισ.» έως το 2028, κερδίζοντας επαίνους από τον πρόεδρο — πριν αργότερα πιαστεί από μικρόφωνο να ζητά συγγνώμη ότι «δεν ήταν σίγουρος ποιον αριθμό ήθελε».
Το επεισόδιο, σύμφωνα με στελέχη και συμβούλους, τόνισε ένα μάθημα που πολλοί είχαν ήδη εσωτερικεύσει: υπό τον Τραμπ, η εικόνα μετράει περισσότερο από την ακρίβεια και η δημόσια υποταγή συχνά υπερτερεί των δεσμευτικών υποσχέσεων.
Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση δεν λειτουργεί πάντα.
Ο πρόεδρος της κορεατικής αυτοκινητοβιομηχανίας Hyundai, Euisun Chung, εμφανιζόταν με τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Μάρτιο του προηγούμενου έτους για να ανακοινώσει αύξηση της συνολικής επένδυσης της εταιρείας στις ΗΠΑ σε 21 δισεκατομμύρια δολάρια μεταξύ 2025 και 2028.
Η κίνηση επαινέθηκε από τον Τραμπ, αλλά δεν προστατεύσε ούτε τη Hyundai ούτε τη Νότια Κορέα από βαριά δασμολογικά μέτρα 25% που επέβαλε ο πρόεδρος δύο ημέρες αργότερα, ενώ ένα εργοστάσιο μπαταριών που κατασκευάζει η Hyundai με την LG στη Γεωργία ερευνήθηκε από τις αμερικανικές αρχές μετανάστευσης τον Σεπτέμβριο.
Ένας ανώτερος σύμβουλος CEO των μεγαλύτερων εταιρειών των ΗΠΑ είπε ότι, παρά τον κίνδυνο αντίδρασης, ορισμένοι πελάτες του ένιωθαν καθήκον προς τη χώρα αλλά και προς μετόχους και εργαζόμενους να χρησιμοποιήσουν την επιρροή της εταιρείας τους για να αντισταθούν σε κάποιες πολιτικές του Τραμπ που θεωρούσαν ότι θα έβλαπταν τα εθνικά συμφέροντα.
«Το κλειδί είναι πώς το κάνεις», είπε ο ειδικός δημοσίων σχέσεων. «Πρέπει να βρεις έναν έξυπνο τρόπο να ενεργήσεις ως εταιρικός ηγέτης, υπερασπίζοντας τα συμφέροντα της εταιρείας και της βιομηχανίας χωρίς να αποξενώσεις τον πρόεδρο».
