Λίγες ώρες μετά την αιφνιδιαστική ανακοίνωση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για επιβολή τελών 20% στις θαλάσσιες μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ, προχώρησε σε νέα δήλωση μέσω του Truth Social, αντικαθιστώντας την αρχική του πρόταση με εμπορικές και επενδυτικές συμφωνίες με τα κράτη του Κόλπου. Η απόφασή του προκάλεσε αναστάτωση στον τομέα της ναυτιλίας και διεθνείς νομικούς κύκλους.
Η αρχική πρόταση και οι αντιδράσεις
Η πρόταση για την επιβολή τέλους στα φορτία δημιούργησε έντονες αντιδράσεις από τη ναυτιλιακή βιομηχανία και ειδικούς στο διεθνές δίκαιο. Η αρχική ανακοίνωση του Τραμπ ήρθε σε μία περίοδο έντασης, καθώς το Ιράν είχε κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διακινείται το 1/5 της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου, ύστερα από επιθέσεις που υπέστη από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Η νομική βάση της επιβολής
Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) απαγορεύει τη συλλογή τελών για την απλή διέλευση από διεθνή στενά. Αν και ούτε το Ιράν ούτε οι ΗΠΑ έχουν υπογράψει την UNCLOS, η σύμβαση θεωρείται θεμελιώδης για το διεθνές ναυτικό δίκαιο.
- Τα γειτονικά κράτη μπορούν να επιβάλλουν περιορισμένες χρεώσεις για συγκεκριμένες υπηρεσίες.
- Η επιβολή υποχρεωτικών διοδίων για τη διέλευση δεν έχει προηγούμενο στην ιστορία.
Αντιδράσεις από διεθνείς οργανισμούς
Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) εξέφρασε την κατηγορηματική αντίθεσή του στην επιβολή τελών για τη διέλευση από διεθνή στενά. Εκπρόσωποι της ναυτιλιακής βιομηχανίας, όπως η Hapag-Lloyd, χαρακτήρισαν την πρόταση του Τραμπ «θεμελιωδώς λανθασμένη», τονίζοντας ότι η επιβολή τελών για τη διέλευση από διεθνή ύδατα είναι αδικαιολόγητη.
Οι οικονομικές επιπτώσεις
Εάν η πρόταση του Τραμπ υλοποιηθεί, οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι σοβαρές. Ειδικοί εκτιμούν ότι το κόστος για μεγάλα πλοία μπορεί να υπερβεί τα 30 εκατομμύρια δολάρια ανά φορτίο, με τις αυξήσεις να μετακυλίονται στις τιμές των καυσίμων και άλλων προϊόντων.
- Ανάλογα με τις τιμές του πετρελαίου, το τέλος θα μπορούσε να φτάσει έως και 17 εκατομμύρια δολάρια για ένα πλοίο LNG.
- Η επιβολή τέλους θα παρατείνει τις αρνητικές επιπτώσεις στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Το Ιράν και οι προτάσεις του
Αξιοσημείωτο είναι ότι το Ιράν είχε προτείνει στο παρελθόν την επιβολή τελών διέλευσης, με τα ποσά να κυμαίνονται γύρω από τα 2 εκατομμύρια δολάρια. Οι δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ανέφεραν ότι το 20% που προτείνει ο Τραμπ είναι «υπερβολικό», προσθέτοντας ότι το Ιράν έχει διαχρονικά διασφαλίσει την ασφάλεια στη διέλευση των πλοίων.
Συμπερασματικά
Η κατάσταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ παραμένει τεταμένη και οι προτάσεις για την επιβολή τελών διέλευσης αναδεικνύουν τις προκλήσεις στο διεθνές ναυτικό δίκαιο. Οι συνέπειες μιας τέτοιας κίνησης θα μπορούσαν να είναι σοβαρές, καθώς θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για άλλες χώρες να απαιτούν παρόμοια τέλη, υπονομεύοντας τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
