Η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει και πάλι σοβαρές προκλήσεις λόγω της ανόδου του πληθωρισμού, με τις κεντρικές τράπεζες να προετοιμάζονται για νέες στρατηγικές καταπολέμησής του. Αυτή η νέα πληθωριστική πίεση συνδέεται άμεσα με τις στρατιωτικές ενέργειες που έχει αναλάβει ο Ντόναλντ Τραμπ κατά του Ιράν, προκαλώντας εκτίναξη στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου.
Διεθνείς τιμές πετρελαίου και πληθωρισμός
Οι επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, που ξεκίνησαν τον περασμένο Φεβρουάριο, έχουν προκαλέσει ραγδαία αύξηση των τιμών του πετρελαίου, με το κόστος του βαρελιού να ξεπερνά τα 100 δολάρια. Αυτή η κατάσταση έχει ήδη διαχυθεί στην πραγματική οικονομία, αυξάνοντας τον πληθωρισμό στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών.
Η αποτυχία της νομισματικής πολιτικής
Όπως επισημαίνει ο οικονομολόγος Paul De Grauwe, οι κεντρικές τράπεζες φαίνεται να δυσκολεύονται να ανακόψουν τον πληθωρισμό μέσω της αύξησης των επιτοκίων, ενισχύοντας ουσιαστικά τα κέρδη των τραπεζών αντί να καταπολεμήσουν την ακρίβεια.
Αργή αντίδραση στις κεντρικές τράπεζες
Η ιστορική αναδρομή στην οικονομία των ΗΠΑ και άλλων χωρών από το 2020 αποκαλύπτει ότι οι κεντρικές τράπεζες περίμεναν περισσότερο από ένα χρόνο προτού ξεκινήσουν τη νομισματική σύσφιξη, τη στιγμή που ο πληθωρισμός είχε ήδη ξεπεράσει το 2%. Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχώρησε σε αύξηση του επιτοκίου μόλις τον Ιούλιο του 2022, όταν ο πληθωρισμός είχε φτάσει το 8,9%.
Σοκ προσφοράς και σοκ ζήτησης
Το 2021-2023, ο πληθωρισμός προήλθε κυρίως από σοκ προσφοράς, καθώς οι τιμές της ενέργειας εκτοξεύθηκαν λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και των επιπτώσεων της πανδημίας. Οι κεντρικές τράπεζες δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τον πληθωρισμό που προέρχεται από την πλευρά του κόστους, καθώς η αύξηση των επιτοκίων δεν επηρεάζει τις τιμές των καυσίμων.
Προβληματική η πολιτική των επιτοκίων
Η στρατηγική των κεντρικών τραπεζών να αυξάνουν τα επιτόκια για να ελέγξουν τον πληθωρισμό αποδεικνύεται αναποτελεσματική, καθώς ενισχύει τα κέρδη των εμπορικών τραπεζών, με αποτέλεσμα να μην επιτυγχάνεται ο αρχικός στόχος περιορισμού των πιστώσεων.
- Η αύξηση των επιτοκίων έχει οδηγήσει σε τεράστια κέρδη για τις τράπεζες, που αντιπροσωπεύουν πάνω από το 50% των συνολικών κερδών στην Ευρωζώνη.
- Τα πετρελαϊκά σοκ είναι συνήθως προσωρινά, και οι κεντρικές τράπεζες θα πρέπει να επιδείξουν υπομονή.
- Μια δραματική αύξηση των επιτοκίων θα μπορούσε να προκαλέσει τεχνητή ύφεση, με σοβαρές συνέπειες για την οικονομία.
Το μέλλον της νομισματικής πολιτικής
Παρά την αποτυχία της πολιτικής των επιτοκίων, οι κεντρικές τράπεζες συνεχίζουν να επιμένουν σε αυτή τη στρατηγική για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού που προέρχεται από εξωγενείς παράγοντες, όπως οι τρέχουσες αυξήσεις στις ενεργειακές τιμές λόγω του πολέμου στο Ιράν. Η επόμενη περίοδος θα δείξει εάν θα επαναληφθούν τα ίδια λάθη ή αν θα υπάρξουν νέες προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση της πληθωριστικής πίεσης.
