Σχέδιο 13 μέτρων για την αντιμετώπιση των απατών
Τη δημιουργία μόνιμου εθνικού μηχανισμού κατά των απατών, κοινής βάσης δεδομένων και πρωτοκόλλου άμεσης αντίδρασης 30 λεπτών προωθούν το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και η ΕΛ.ΑΣ., μετά τις διαδοχικές συσκέψεις υπό τον υπουργό Μιχ. Χρυσοχοΐδη. Οι προτάσεις αφορούν ολόκληρη τη χώρα και έχουν στόχο να περιοριστεί η επικοινωνία των απατεώνων με τα θύματα, να μπλοκάρονται γρήγορα οι μεταφορές χρημάτων και να εντοπίζονται οι λογαριασμοί που χρησιμοποιούνται από τα κυκλώματα.
Η έξαρση του φαινομένου αποτυπώνεται στα διαθέσιμα στοιχεία. Κατά το πρώτο επτάμηνο του 2026 καταγράφηκαν σε όλη την επικράτεια 6.399 απάτες, έναντι 7.982 περιστατικών σε ολόκληρο το 2025, με την παρατηρούμενη αύξηση να υπολογίζεται σε 60%. Τα έσοδα των κακοποιών εκτιμάται ότι πλησιάζουν τα 6-7 εκατ. ευρώ μόνο τους πρώτους μήνες του 2026.
Το 42,9% των περιστατικών συνδέεται με τηλεφωνικές προσεγγίσεις από δράστες που εμφανίζονται ως υπάλληλοι της ΔΕΔΔΗΕ, λογιστές, εφοριακοί, αστυνομικοί, τραπεζικοί υπάλληλοι ή δικηγόροι. Παράλληλα, αυξάνονται οι απάτες μέσω παραπλανητικών ηλεκτρονικών μηνυμάτων που υποτίθεται ότι προέρχονται από εταιρείες courier, δημόσιες υπηρεσίες ή τράπεζες, με σκοπό την απόσπαση κωδικών. Αντίθετα, μειώνονται οι απάτες σε αγοραπωλησίες αγαθών, ενώ περίπου 1% αφορά πλέον τα προσχήματα τροχαίου ή νοσηλείας συγγενικού προσώπου.
Οι βασικές προβλέψεις του σχεδιασμού
Ο σχεδιασμός αντιμετωπίζει την απάτη ως αλληλουχία σταδίων, από την κλήση ή το μήνυμα έως την πληρωμή, τη μεταφορά και το ξέπλυμα των χρημάτων. Μεταξύ των μέτρων που εξετάζονται είναι:
- Εθνικό Κέντρο Αντιμετώπισης Απάτης: 24ωρο διυπηρεσιακό επιχειρησιακό κέντρο με συμμετοχή της ΕΛ.ΑΣ., τραπεζών, τηλεπικοινωνιακών παρόχων, ΑΑΔΕ και άλλων φορέων.
- Εθνική βάση δεδομένων: καταγραφή περιστατικών και στοιχείων, όπως IBAN που εμφανίζονται σε διαφορετικές περιοχές, ώστε να ενεργοποιούνται αυτόματες ειδοποιήσεις.
- Πρωτόκολλο FRAUD 30 λεπτών: κοινή διαδικασία για την άμεση κινητοποίηση τράπεζας, Αστυνομίας και συναρμόδιων υπηρεσιών, με στόχο το «σταμάτημα των χρημάτων» αμέσως μετά την καταγγελία.
- Εθνικό Fraud Alert μεταξύ των τραπεζών και κοινό πρόγραμμα ΕΛ.ΑΣ.-τραπεζών για τον εντοπισμό ύποπτων λογαριασμών και την έναρξη οικονομικής έρευνας.
- Έξυπνη καθυστέρηση συναλλαγών υψηλού κινδύνου και προαιρετική αυξημένη προστασία πελατών, όπως χαμηλότερα όρια αναλήψεων και συναλλαγών ή καθυστέρηση μεγάλης πληρωμής προς νέο λογαριασμό.
- Νομοθετική μελέτη για επιμερισμό της ζημίας στις περιπτώσεις «App Fraud», όπου το θύμα εξαπατάται και εγκρίνει το ίδιο την πληρωμή.
- Μέτρα κατά του Caller ID Spoofing, με πιστοποίηση του αριθμού καλούντος, καθώς και μητρώο πιστοποιημένων SMS Sender IDs υπό την εποπτεία της ΕΕΤΤ.
- Μετατροπή του 11188 σε συνεχή καταγραφέα περιστατικών, ταχεία αναφορά και αφαίρεση επιβεβαιωμένων σελίδων phishing και ειδική ομάδα για επενδυτικές απάτες ή παραποιημένο ψηφιακό υλικό.
Παράλληλα, εξετάζονται νομοθετικές ρυθμίσεις, σύστημα ειδοποίησης των πολιτών μέσω SMS και επιχειρησιακά σχέδια. Η αυξημένη τραπεζική προστασία προτείνεται να παρέχεται σε όποιον πελάτη το επιθυμεί και όχι να επιβάλλεται αυτομάτως λόγω ηλικίας, με ιδιαίτερη ενημέρωση των ηλικιωμένων.
