Σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική επιχειρησιακή ετοιμότητα των συστημάτων σηματοδότησης, τηλεδιοίκησης και ETCS στον ελληνικό σιδηρόδρομο θέτει εσωτερική αλληλογραφία του Χρήστου Κατσιούλη, πρώην στελέχους της ΕΡΓΟΣΕ, προς τη διοίκηση του ΟΣΕ και αρμόδια στελέχη. Η αλληλογραφία αφορά κρίσιμα τμήματα του άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη και δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσο η εγκατάσταση εξοπλισμού συνοδεύεται από πλήρη πιστοποίηση και αδειοδότηση.
Στο τμήμα Λειανοκλάδι – Δομοκός, όπου στις 2 Σεπτεμβρίου 2026 παραδόθηκε μέρος της σηματοδότησης και της τηλεδιοίκησης, ο Κατσιούλης υποστηρίζει ότι δεν έχει ολοκληρωθεί η σηματοδότηση στον σταθμό Δομοκού. Παράλληλα, παραμένει εκτός λειτουργίας η τηλεδιοίκηση στο τμήμα Αγγείες – Δομοκός – Παλαιοφάρσαλος, εξαιτίας των καταστροφών από τον Daniel.
Σύμφωνα με την ίδια αλληλογραφία, η κυκλοφορία στο συγκεκριμένο τμήμα εξακολουθεί να πραγματοποιείται με κλειστά φωτοσήματα και επίδοση τηλεγραφήματος. Ο πρώην επιβλέπων αναφέρει ακόμη ότι τα έργα που παραδόθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2026 θα μπορούσαν να είχαν τεθεί σε λειτουργία από τον Ιούλιο του 2024, εάν είχε υλοποιηθεί πρόταση του κλιμακίου επίβλεψης της σύμβασης 635, η οποία είχε κατατεθεί στις 29 Σεπτεμβρίου 2023.
Κατά τον ίδιο, η καθυστέρηση είχε ως αποτέλεσμα να χαθούν περίπου δύο χρόνια. Η ολοκλήρωση της σηματοδότησης στον Δομοκό, που όπως υποστηρίζει θα μπορούσε να είχε επιτευχθεί στις αρχές του 2025, μετατίθεται πλέον για το 2027.
Ερωτήματα για τη σύμβαση 635
Η επιστολή αναφέρεται και στη σύμβαση 635 για το τμήμα Τιθορέα – Δομοκός. Σύμφωνα με τον Κατσιούλη, τρεις διπλωματούχοι μηχανικοί, αρμόδιοι για την επιδομή, τις τηλεπικοινωνίες, το SCADA ηλεκτροκίνησης, τη σηματοδότηση, την τηλεδιοίκηση και το ETCS, είχαν εισηγηθεί να μην εκδοθεί βεβαίωση περαίωσης και να εφαρμοστεί άμεσα το Πρωτόκολλο της Επιτροπής Daniel.
Παρά τις εισηγήσεις, όπως αναφέρεται, η βεβαίωση περαίωσης εκδόθηκε στις 24 Δεκεμβρίου 2024. Το φυσικό αντικείμενο που αφορούσε τον Σταθμό Δομοκού αφαιρέθηκε και ανατέθηκε στη συνέχεια σε άλλον ανάδοχο, μέσω νέας σύμβασης. Το ζήτημα που τίθεται είναι γιατί μια σύμβαση θεωρήθηκε ολοκληρωμένη ενώ, σύμφωνα με τους επιβλέποντες που επικαλείται ο Κατσιούλης, παρέμεναν ανοικτές εργασίες σε συστήματα ασφαλείας.
Οι μετρητές αξόνων και η αδειοδότηση του ETCS
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διαφωνία για την αντικατάσταση των κυκλωμάτων γραμμής από μετρητές αξόνων στο τμήμα Οινόη – Τιθορέα. Ο Κατσιούλης υποστηρίζει ότι τα κυκλώματα γραμμής που προβλέπονταν στη σύμβαση 717 μπορούσαν να ανιχνεύσουν θραύση σιδηροτροχιάς, ενώ οι μετρητές αξόνων δεν παρέχουν αντίστοιχη ένδειξη. Το ζήτημα, όπως αναφέρεται, έχει εντοπιστεί και από τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων.
Η διαφορά θεωρείται κρίσιμη, καθώς με την ενεργοποίηση του ETCS στο συγκεκριμένο τμήμα προβλέπεται κυκλοφορία με ταχύτητες έως 200 χλμ. την ώρα. Κατά τον Κατσιούλη, το τεχνικό αυτό θέμα συνδέεται με την άρνηση της ΡΑΣ να αδειοδοτήσει τη λειτουργία του ETCS στην περιοχή.
Παράλληλα, υποστηρίζει ότι οκτώ ανεξάρτητα συστήματα σηματοδότησης σε Τανάγρα, Ελαιώνα, Θήβα, Σφίγγα, Αλίαρτο, Αλαλκομενές, Λιβαδειά και Δαύλεια αντικαταστάθηκαν από ένα κεντρικό σύστημα με επίκεντρο τη Θήβα. Μια σοβαρή βλάβη ή φυσική καταστροφή στη Θήβα, σύμφωνα με την εκτίμησή του, θα μπορούσε να επηρεάσει τη σηματοδότηση, την τηλεδιοίκηση και το ETCS σε περίπου 100 χιλιόμετρα γραμμής.
Αντίστοιχος προβληματισμός διατυπώνεται για το τμήμα Δομοκός – Μεζούρλο, όπου οι μετρητές αξόνων φέρεται να αντικατέστησαν τα κυκλώματα γραμμής και τα συστήματα Δοξαρά και Κραννώνα ενσωματώθηκαν στον Παλαιοφάρσαλο. Ένα σοβαρό συμβάν εκεί θα μπορούσε, κατά τον Κατσιούλη, να θέσει εκτός λειτουργίας τα συστήματα σε περίπου 60 χιλιόμετρα του άξονα Δομοκός – Λάρισα, προκαλώντας ερωτήματα και για τη μελλοντική αδειοδότηση του ETCS.
Η επιστολή συγκρίνει τις παραπάνω επιλογές με το τμήμα Λάρισα – Πλατύ, όπου έχει εκδοθεί άδεια λειτουργίας ETCS και διατηρήθηκαν τα κυκλώματα γραμμής, η τμηματοποίηση και τα φωτοσήματα ακολουθίας. Παράλληλα, θέτει ζήτημα κόστους: 66 εκατ. ευρώ για 106 χιλιόμετρα διπλής γραμμής στη σύμβαση 635, έναντι 34 εκατ. ευρώ για περίπου 30 χιλιόμετρα στο Παλαιοφάρσαλος – Κραννώνας. Η σύγκριση, όπως επισημαίνεται, δεν αρκεί από μόνη της για συμπεράσματα και χρειάζεται αναλυτικός έλεγχος του αντικειμένου κάθε σύμβασης.
